Konferencja ŚWIAT JAKO LOŻA. OBECNOŚĆ WOLNOMULARSTWA W KULTURZE – DAWNIEJ I DZIŚ

Muzeum Narodowe w Warszawie, Uniwersytet Warszawski
oraz Stowarzyszenie Sztuka Królewska w Polsce
zapraszają do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej
ŚWIAT JAKO LOŻA. OBECNOŚĆ WOLNOMULARSTWA W KULTURZE – DAWNIEJ I DZIŚ
w dniach od 9 do 10 stycznia 2015 roku,
towarzyszącej wystawie
Masoneria. Pro publico bono
Muzeum Narodowe w Warszawie, 11.09.2014 – 11.01.2015.

Miejsce obrad: Muzeum Narodowe w Warszawie,
wejście główne, sala konferencyjna,
Aleje Jerozolimskie 3, Warszawa

Przedmiotem konferencji Świat jako loża. Obecność wolnomularstwa w kulturze – dawniej i dziś będzie rozwinięcie tematyki wystawy organizowanej przez Muzeum Narodowe w Warszawie. Jeśli za główne cele wystawy uznać przybliżenie widzowi wolnomularskiego wtajemniczenia z jednej strony, z drugiej zaś ukazanie wartości kreowanych przez wolnomularstwo oraz konkretnych działań podejmowanych w Polsce w imię tych zasad, to zadaniem konferencji byłoby wskazać na obecność wolnomularstwa i jego idei na różnych poziomach światowej i polskiej kultury. Tematykę konferencji otwiera tradycja oświeceniowa, w której ruch wolnomularski jest osadzony, a wiodącym motywem pierwszej części obrad (sekcji) refl eksja nad miejscem masonerii tak w wysokiej, jak i popularnej kulturze ubiegłych dwóch, XVIII i XIX, oraz bieżącego stulecia.
Tak jak i światowe religie, szczególnie chrześcijaństwo i islam, buddyzm i hinduizm, stały się ważnym elementem współczesnej popkultury, tak i wolnomularstwo znalazło w niej poczesne miejsce, szczególnie – choć nie tylko – jako swoje
odbicie negatywne, swoista „czarna legenda”. Źródła, tak historyczne jak i współ- czesne antymasonizmu, jego dawne i aktualne funkcje – to temat w nowoczesnej humanistyce nowy, a w polskiej refl eksji jak dotąd mało obecny. Wielki projekt wolnomularski zrodzony w wieku XVIII, w następnym stuleciu zyskał nowe podstawy społeczne, a co za tym idzie nowe twórcze impulsy – to temat wiodący w drugiej części (sekcji) konferencji. Projekt ten konfrontowany był z nowoczesnymi ideologiami, takimi jak nacjonalizm i socjalizm. Nie zawsze wychodził z tych prób zwycięsko, czego przykładem postawa europejskich wielkich lóż w 1914 roku w obliczu konfl iktu wojennego. Równocześnie wiele obediencji wolnomularskich uwikłało się w działalność polityczną. Totalitarne ruchy XX stulecia położyły nie tylko kres aktywności masonerii w wielu krajach Europy, ale i postawiły pod znakiem zapytania możliwość manifestowania zasad humanitaryzmu w ogóle.
Minęło ćwierć wieku od historycznego przełomu, jakim było odrodzenie się suwerennych państw w Europie Środkowo-Wschodniej i podjęcie przez nie drogi ku demokracji. Ważnym elementem tworzenia się w nich społeczeństwa obywatelskiego był powrót organizacji wolnomularskich. W trzeciej części (sekcji) konferencji podjęta zostałaby próba podsumowania dotychczasowych doświadczeń w określeniu roli masonerii w nowoczesnym, otwartym społeczeństwie oraz wskazania zarówno dróg dalszego rozwoju, jak i źródeł zagrożeń.
*
Przedstawione poniżej propozycje tematów wszystkich trzech części (sekcji) sugerują szeroki zakres przedmiotowy i metodyczny prezentowanych tekstów i dyskusji: od antropologii „stowarzyszeń sekretnych” po socjologiczne i politologiczne ujęcie współczesnego nam antymasonizmu. Konferencja winna umożliwić przegląd aktualnego stanu wiedzy na temat historii i współczesności „sztuki kró- lewskiej” masonerii, a także wskazać nowe kierunki rozwoju tej wiedzy. Stanowić będzie wraz z wystawą w Muzeum Narodowym w Warszawie pierwszą, od czasu konferencji Sztuka Królewska i Muzy w Toruniu w lutym 2009 roku, tak szeroko zakrojoną próbą przybliżenia fenomenu wolnomularstwa tak światu nauki, jak i szerszej publiczności w Polsce i Europie.
Języki i program konferencji:
Języki referatów i konferencji: angielski, rosyjski, polski
Sekcja I : ŚWIAT JAKO LOŻA
W kręgu oświeceniowego kosmopolityzmu i uniwersalizmu. Ezoteryzm wolnomularski – korzenie i funkcje. Od Rzeczpospolitej literackiej do lóż. Wtajemniczenie wolnomularskie i sztuki piękne. Wolnomularstwo i literatura popularna (XIX-XX w.) Antymasonizm tradycyjny – jego źródła i funkcje.
(łącznie 10 referatów)
Sekcja II: W SŁUŻBIE NOWYCH KLAS I IDEI
Konspiracjonizm XIX wieku i masoneria. Wolnomularstwo w dobie nacjonalizmów: przypadek Włoch i Niemiec. Masoneria i tożsamość klasy średniej. Triumfy masonerii: Pax Britanica i Liga Narodów jako projekty wolnomularskie. Masoneria wobec ideologii autorytarnych i totalitarnych.
(łącznie 10 referatów)
Sekcja III: POMIĘDZY DYKTATURĄ I DEMOKRACJĄ
Krytyczna historia wolnomularstwa polskiego w XX wieku: Liberum conspiro – triumf i upadek idei. Odrodzenie wolnomularstwa w krajach dawnego bloku sowieckiego (1961-1991): od casusów Polski i Węgier do fenomenu Białorusi. Na
rozstaju dróg: perspektywy i zagrożenia wolnomularstwa w Europie ŚrodkowoWschodniej. Sztuka Królewska w demokratycznej codzienności Zachodu. Antymasonizm
nowoczesny: geneza i funkcje.
(łącznie 10 referatów)
Szczegółowy program konferencji zostanie rozesłany uczestnikom po zamknięciu zgłoszeń uczestnictwa (30.09.2014) – do końca listopada 2014 roku. Program obejmie wspólną kolację referentów zagranicznych i polskich oraz zaproszonych gości w piątek 9 stycznia, wspólne zwiedzanie wystawy w sobotę 10 stycznia oraz możliwość zwiedzania Warszawy przed południem w niedzielę 11 stycznia.

Warszawa, 15 marca 2014 roku
W imieniu Organizatorów:
Prof. ndzw. dr hab. Tadeusz Cegielski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *